Belangrijke veranderingen op komst in de financieringspraktijk: wetgever van plan pandrecht en cessie te moderniseren

De kwaliteit van het onderpand is voor een kredietverstrekker vaak van bijna even groot belang als het rentepercentage van de lening. 
Om het vestigen van een onderpand te vergemakkelijken, heeft de wetgever ingrijpende wetswijzigingen voorgesteld, te weten:

• In beginsel kunnen straks alle vorderingen van een schuldenaar stil worden verpand of gecedeerd.
• Registratie van pandakten kan straks mogelijk ook via elektronische tijdstempel.

Tot 15 februari 2026 is de consultatie geopend voor de Wet tot wijziging van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek (BW) in verband met het actualiseren van de registratie van onderhandse akten en het stil verpanden en stil cederen van toekomstige vorderingen (Wet modernisering pandrecht en cessie; raadpleeg het voorstel van wet en de memorie van toelichting hier). Het proces rond stille cessie en stille verpanding wordt gedigitaliseerd, de administratieve lasten voor ondernemers worden verminderd en het speelveld voor bancaire en niet-bancaire financiers wordt vereffend. Deze nieuwsbrief behandelt kort de belangrijkste aspecten voor de financieringspraktijk. 

Als belangrijkste verandering, geldt dat vanaf inwerkingtreding álle toekomstige vorderingen van een schuldenaar stil kunnen worden verpand of gecedeerd. Op dit moment geldt de beperking dat een vordering om stil verpandbaar dan wel overdraagbaar te zijn, voort moet vloeien uit een bestaande rechtsverhouding. Dit grondslagvereiste uit artikel 3:239, eerste lid en artikel 3:94, derde lid BW, zal met inwerkingtreding worden geschrapt. Dit geldt alleen niet voor consumenten: natuurlijke personen niet-handelend in beroep of bedrijf. De bedoeling hiervan is om consumenten te beschermen omdat zij wellicht niet de gevolgen overzien van het in één keer verpanden van al hun toekomstige vorderingen. Dit betekent dat met dit wetsvoorstel tevens vorderingen waarvan de rechtsverhouding (bijvoorbeeld een koopovereenkomst) nog niet bestaat op het moment van verpanding, ook bij voorbaat stil verpand kunnen worden.

De tweede grote verandering is dat een onderhandse akte van stille verpanding niet meer geregistreerd hoeft te worden bij de Belastingdienst, maar dat de datering ook volgens een eIDAS gekwalificeerde elektronische tijdstempel kan verlopen (volgens het toekomstige artikel 3:15b BW). Dit zorgt ervoor dat de administratieve last om een stil pandrecht te vestigen, aanzienlijk verkleind wordt omdat niet steeds een koerier of de pandnemer zelf fysiek de akte op het kantoor van de Belastingdienst hoeft te deponeren. Daarnaast vergroot de vaste dagtekening de bewijszekerheid bij geschillen over de rang van het pandrecht. Waar eerst de dag van registratie doorslaggevend was voor de rang van de pandhouder, kan door elektronische ondertekening op de minuut (de memorie van toelichting spreekt op blz. 16 zelfs van "seconden") nauwkeurig worden vastgesteld welke akte eerstens is ondertekend en daarmee hoger in rang. Het registreren van de akte bij de Belastingdienst blijft overigens mogelijk, maar dit zal op termijn worden uitgefaseerd. In dit geval zal de tijd van vestiging op 17u van die dag worden vastgesteld.

Bij wijze van voorbeeld, betekent de versimpelde registratie in combinatie met de mogelijkheid álle toekomstige vorderingen te verpanden, dat bij het aangaan van een kredietrelatie alle toekomstige vorderingen van de kredietnemer ineens aan de kredietgever verpand kunnen worden, zonder dat de laatste hiertoe elke dag een verzamelpandakte hoeft in te dienen bij de Belastingdienst.

Door deze versimpeling, kunnen ook kredietverstrekkers die de capaciteit missen om dagelijks een verzamelpandakte te registreren, vanaf inwerkingtreding alle (toekomstige) vorderingen onder hun schuldenaar verpanden. Zo worden de verschillen tussen professionele en niet-professionele kredietverstrekkers, verder gelijkgetrokken. 

Zoals aangegeven ligt het ontwerp van het wetsvoorstel momenteel nog voor ter consultatie. Mogelijk zullen er als gevolg van de consultatie wijzigingen worden doorgevoerd. Daarnaast is het momenteel nog niet duidelijk wanneer het wetsvoorstel in werking zal treden. 

Het banking & finance team van Meijburg Legal volgt de ontwikkelingen van de Wet modernisering pandrecht en cessie nauwlettend en is graag bereid om u hierover verder te informeren. 

Wilt u meer weten over de kansen en gevolgen die dit wetsvoorstel voor u opwerpt? Neem dan contact op met de experts van het banking & finance team van Meijburg Legal.